Niezwykłe zdjęcia - skarby Limanowej

Kraków/Limanowa. Od dzisiaj w Muzeum Historii Fotografii w Krakowie będzie można zobaczyć wystawę pt. 'Światło-czułe świadectwo. Skarb z Limanowej'. Ekspozycja składać się będzie z ok. 1600 zdjęć autorstwa Klementyny Zubrzyckiej-Bączkowskiej, limanowskiej aptekarki i pasjonatki fotografii.

Od dzisiaj w Muzeum Historii Fotografii im. Walerego Rzewuskiego w Krakowie można podziwiać wyjątkową wystawę pt. 'Światło-czułe świadectwo. Skarb z Limanowej'. Ekspozycja składać się będzie z około 1600 zdjęć, wybranych z liczącego blisko 2 tys. obiektów, zbioru fotografii autorstwa Klementyny Zubrzyckiej-Bączkowskiej, limanowskiej aptekarki i jednocześnie wielkiej pasjonatki fotografii.

Fotografie zostały wykonane w Limanowej i okolicach na początku XX wieku, najwięcej z nich powstało w latach 1910 - 1915. Zbiór został przekazany krakowskiemu muzeum przez nieżyjącą już córkę Klementyny, Krystynę Bączkowską-Cynke. Zawiera około 2 tys. fotografii, głównie w postaci szklanych negatywów i dagerotypów (metalowe płytki). Część z nich znajdowało się w złym stanie, zbiór nie był także zewidencjonowany.

Pracownicy Muzeum Historii Fotografii w Krakowie po raz pierwszy przyjechali do Limanowej już 2008 roku. Później pojawiali się cyklicznie i za każdym razem odnajdywali nowe elementy zbioru, schowane w aptekarskich pudełkach i koszykach. Poukładanie zbioru zajęło muzealnikom kilka lat, ponieważ często przeszukiwane bądź rozdawane obiekty były nieuporządkowane.

Dzięki mozolnej pracy inwentaryzatorów i pomocy Krystyny Bączkowskiej, która zmarła w 2012 roku, części obiektów udało się przypisać daty powstania, rozpoznano także niektóre osoby widoczne na zdjęciach.

- Nazwaliśmy to znalezisko 'skarbem z Limanowej', ponieważ w czasie pracy stało się dla nas jasne, że zbiór jest wyjątkowy - mówi Iwona Święch, Główny Inwentaryzator krakowskiego Muzeum Historii Fotografii. - Jest wyjątkowy z kilku względów. Po pierwsze dlatego, że fotografie pochodzą z początku XX wieku, a więc mają już około stu lat. Po drugie, należy pamiętać że nie są to pojedyncze zdjęcia, a ogromny zbiór, przez co te fotografie się nawzajem wyjaśniają bądź dodają sobie znaczeń - tłumaczy. - Fotografię amatorską często określa się mianem fotografii codzienności. Klementyna Zubrzycka-Bączkowska nie była jednak dokumentalistką, jej zdjęcia są reżyserowane i to jest niezwykłe - dodaje Iwona Święch.

- Odkrycie tak oryginalnego i spójnego zbioru stało się impulsem dla nowego spojrzenia na historię fotografii i amatorskiej, traktowanej nie tylko jako prywatne hobby, ale również element tworzącej się wówczas nowoczesnej rzeczywistości. W przeciwieństwie jednak do typowej dla tego nurtu fotografii i codzienności, przedstawienia rejestrowane przez Klementynę na ogół nie były przypadkowymi zapisami, ale starannie wybranymi aranżowanymi ujęciami. Jej działalność określić można jako zjawisko wyjątkowe - pisze o wystawie MHF. - Zarówno fotografia a pejzażowa jak i dokumentacja scen rodzajowych świadczą o umiejętności obserwacji i dążeniu autorki do przekraczania granic konwencjonalnej poprawności poprzez poszukiwanie nietypowych motywów, punktów widzenia i perspektyw. Istotną częścią indywidualnego, autorskiego języka fotograficznego jest eksperyment: manipulacje fizykochemiczne oraz estetyczne, których przykłady są częścią ekspozycji. Na wystawie prezentowany jest również sprzęt używany przez fotografkę z Limanowej, w tym niektóre z aparatów oraz akcesoriów fotograficznych.

20 sierpnia, w związku z przygotowaniem wystawy, zostało zawarte porozumienie między Muzeum Regionalnym Ziemi Limanowskiej, a krakowskim muzeum. Jej otwarcie nastąpi dzisiaj w budynku Muzeum Historii Fotografii im. Walerego Rzewuskiego, które znajduje się w Krakowie przy ul. Józefitów 16.

Tę wyjątkową ekspozycję będzie można zobaczyć w przyszłym roku również w limanowskim muzeum, gdzie będzie dostępna dla zwiedzających od 17 stycznia do 30 kwietnia 2014 roku. Współpraca zaowocuje również wydaniem publikacji pod nazwą 'Światło-czułe świadectwo. Skarb z Limanowej'.

Klementyna Zubrzycka (1887–1960) była córką burmistrza Limanowej, Waleriana Zubrzyckiego. Wywodziła się z rodziny aptekarzy, sama jako jedna z pierwszych kobiet w 1910 roku ukończyła farmację na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Jej pasją była fotografia, sport i motoryzacja - należała do najbardziej postępowych mieszkanek miasta. Wyszła za mąż za Zdzisława Bączkowskiego. Po śmierci rodziców aptekarstwem zajęły się córki: Janina i Krystyna.