Montessoriańskie dzieci w Nowym Sączu

W Miejskim Przedszkolu nr 14 im. Marii Montessori dzieci same sadzą rośliny w ogrodzie, budują i tworzą z naturalnych materiałów. Uczą się także… ciszy. Elementy te wchodzą w skład oryginalnej metody pedagogicznej stosowanej w tym przedszkolu. Pierwszy oddział montessoriański utworzono tutaj 20 lat temu.

Pomóż mi samemu to zrobić

- Na patronkę naszego przedszkola wybraliśmy Włoszkę, Marię Montessori, ponieważ zachwyciła nas jej osobowość i dzieło życia – mówi dyrektor przedszkola Beata Majewska.
- Montessori była niezwykłą kobietą, która poświęciła się pracy z dziećmi i kształceniu kadry pedagogicznej w wielu krajach świata. Jako pierwsza kobieta we Włoszech uzyskała tytuł doktora medycyny w dziedzinie psychiatrii, studiowała psychologię, filozofię, pedagogikę. Nowa koncepcja wychowania dziecka według Montessori polega na „pomocy dawanej dziecku od urodzenia w jego psychiczno-duchowym rozwoju”. Pomoc ta ma być wszechstronna, ale nienarzucana i delikatna, udzielana według myśli montessoriańskiego hasła przewodniego „pomóż mi samemu to zrobić” – dodaje dyrektor.

Pedagogika Montessori opiera się na stwierdzeniu, że każde dziecko jest inne i powinno rozwijać się w swoim tempie, według indywidualnego planu rozwoju. Obserwując dzieci odkryła fazy występujące w ich rozwoju, które są etapami najłatwiejszego przyswajania wiedzy i nabywania konkretnych umiejętności. Prekursorkami pedagogiki Marii Montessori w sądeckim przedszkolu były nauczycielki: Julie Boudreaux, która przyjechała z USA i przywiozła pierwsze montessoriańskie materiały oraz Małgorzata Karpiel, która jako pierwsza podjęła została nauczycielem montessoriańskim.

Praca jest zabawą

Dzieci w grupach montessoriańskich nie zdobywają wiedzy w sposób tradycyjny. Uczą się poprzez pracę i doświadczenie. W przedszkolu nie znajdziemy zbyt wiele zabawek. Brzmi niewiarygodnie? - Praca dziecka w rozumieniu montessoriańskim różni się od pracy dorosłych. Dorośli pracują, aby osiągnąć konkretny cel. Dla dzieci praca jest zabawą i możliwością opanowania nowych umiejętności – wyjaśnia Beata Majewska. - Dziecko poprzez badanie przedmiotów stopniowo dochodzi do własnych wniosków i uogólnień. W podejmowaniu pracy i poszerzaniu wiedzy pomaga dziecku nauczyciel poprzez prezentację materiału i tzw. lekcje pojęć. W naszym przedszkolu dzieci mają stworzone warunki do wolnej pracy indywidualnej w wybranym przez siebie czasie i miejscu. Odbywa się ona według ustalonych zasad. Wolność w aspekcie montessoriańskim nie oznacza samowoli, lecz jest wolnością ograniczoną przez wolność i prawa drugiego człowieka – podkreśla.

Lekcje ciszy odkrywają wnętrze

Nad procesem wychowania czuwa nauczyciel montessoriański. To, według Marii Montessori, „pomocnik i doradca, przewodnik i organizator, inicjator wolności dziecka”. - Rozwój dziecka to wynik jego aktywności, dziecko musi więc dokonywać eksperymentów i doświadczeń przy pomocy konkretnych materiałów – dodaje Beata Majewska.

- I tutaj dochodzimy do braku zabawek w montessoriańskich salach – mówi Grażyna Wideł, nauczyciel montessoriański. - Dzieci potrzebują praktycznego kontaktu z rzeczywistością, nie zawsze można im to zapewnić. Dlatego Maria Montessori opracowała materiały rozwojowe – klucze do poznawania świata. Są one jakby dobrym startem do rozumienia świata. Sposób pracy z nimi zachęca do działania, pobudza kreatywność dziecka - opowiada nauczycielka. W sali montessoriańskiej znajdziemy grupy materiałów do ćwiczeń praktycznego życia, do kształcenia zmysłów, do edukacji matematycznej, językowej oraz materiał do poznawania świata kultury. Zgodnie z filozofią Marii Montessori, wychowawczynie kładą nacisk na indywidualny i wewnętrzny rozwój dziecka. Służą temu między innymi lekcje ciszy. - Uczą one skupienia, wejrzenia w siebie, pomagają odkryć własne wnętrze, które posiada każde dziecko, nie zawsze to sobie uświadamiając – mówi nauczycielka Katarzyna Tomaniewska. - Zwracamy też dużą uwagę na wdrażanie dzieci do samodzielności i stopniowe uniezależnianie się od dorosłych. Służą temu ćwiczenia praktycznego życia, podczas których dziecko samodzielnie wykonuje czynności związane z samoobsługą i podstawowymi zajęciami domowymi, ćwiczenia grzeczności i dobrego wychowania – dodaje.

W tajemniczym ogrodzie

Duże pole do popisu dla montessoriańskich dzieci stanowi otwarty niedawno na nowo ogród i plac zabaw. Są tam wielofunkcyjne urządzenia do wspinania, zjeżdżania, fabryka piasku, ruchome mostki do przechodzenia, ogród, o który dzieci same dbają, ścieżka sensoryczna. Dzieciaki mogą w nim swobodnie eksperymentować na naturalnych materiałach i poznawać świat przez doświadczanie. - Nasz nowy ogród mógł powstać głównie dzięki darczyńcom pozyskanym przez Sądeckie Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci „Złota Rybka” – mówi dyrektor przedszkola Beata Majewska.

Nauczyciele otwarci na świat

Nauczyciele w sądeckim przedszkolu są montessoriańscy. - Wszyscy uzyskaliśmy odpowiednie wykształcenie, ukończyliśmy studia podyplomowe o kierunku pedagogika Marii Montessori. Cały czas się szkolimy. W latach 2014 – 2015 uczestniczyliśmy w międzynarodowym projekcie „Montessori Triangle”, który polegał na wizytach i wymianie doświadczeń z placówkami Montessori w Polsce i za granicą. Swoją wiedzą dzielimy się również biorąc udział w międzynarodowych konferencjach i warsztatach, w przedszkolu prowadzone są praktyki zawodowe dla studentów z kraju i zagranicy. W tym roku obchodzimy jubileusz 20-lecia realizacji pedagogiki Montessori w naszym przedszkolu. W 2008 r. uzyskaliśmy patronat Polskiego Stowarzyszenia Montessori – mówi Beata Majewska.
- Jesteśmy otwarci na świat, przyjeżdżają do nas praktykanci z Belgii, Chin czy nawet Indonezji. Wymiana doświadczeń służy wzajemnemu rozwojowi, wizyty te są również okazją do promowania naszego miasta – dodaje Grażyna Wideł.

Fot. Archiwum przedszkola.