1 maja na Legionów? Dekomunizacja ulic w Nowym Sączu

Ośrodek Studiów o Mieście przygotował Miniraport dotyczący „Ustawy dekomunizacyjnej i jej skutków dla Nowego Sącza”. Aktywiści popierają pomysł, aby ulice: Franciszka Zubrzyckiego, Jana Wiktora, Ludwika Waryńskiego oraz Władysława Broniewskiego zmieniły nazwy.

- W myśl zapisów tak zwanej „ustawy dekomunizacyjnej”, nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, nadawane przez jednostki samorządu terytorialnego, nie mogą upamiętniać osób, organizacji, wydarzeń lub dat symbolizujących komunizm lub inny ustrój totalitarny, ani w inny sposób takiego ustroju propagować - piszą autorzy projektu, Krzysztof Smaga i Mergrim Olszanecki z Ośrodka Studiów o Mieście, wyrażając tym samym aprobatę dla projektu. Jak zaznaczają, ich opracowanie nie stanowi subiektywnej oceny, a jedynie „analizę ewentualnych skutków ustawy dekomunizacyjnej dla miasta Nowego Sącza”.

- O ewentualnej dekomunizacji ulic zdecyduje wojewoda, po zasięgnięciu opinii IPN. Prezydent Andrzej Duda podpisał przed kilkoma dniami nowelizację ustawy o IPN, która zakłada analizę źródeł nie tylko w oparciu o okres po II wojnie światowej, ale wcześniej. Życiorysy rzekomych „bohaterów” będą dokładnie sprawdzane - mówi Bartłomiej Orzeł z OSOM.

Nowela rozszerza zakres badań IPN. - Daje to możliwość prowadzenia ekshumacji nie tylko wobec ofiar czasu po II wojnie, czy w jej czasie. Dochodzimy do 8 listopada 1917 r., czyli do czasów rewolucji, w wyniku której wielu Polaków straciło życie na Kresach – mówił w trakcie prac nad nowelą poseł Arkadiusz Mularczyk.

Pomysł gorąco popiera Leszek Zakrzewski, prezes nowosądeckiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego. - Bardzo dobrze, najwyższy czas na zmiany. W Nowym Sączu właśnie tym czterem ulicom trzeba zmienić nazwę. Najważniejsza pod tym względem jest ul. Franciszka Zubrzyckiego na Osiedlu Nawojowska. Można też powrócić do dawnej nazwy ul. 1 Maja, czyli Legionów. Nazwę 1 maja nadano już po II wojnie światowej. Dodam, że Rynek nowosądecki, po objęciu władzy przez komunistów, w jeden dzień stał się Placem Stalina. Także Niemcy działali ekspresowo. Mieli dokładny wykaz ulic, które nadawały się do „germanizacji” . A my przez lata nie możemy uporać się z podstawowymi sprawami. Udało się zburzyć pomnik Armii Czerwonej, zmienimy i nazwy ulic - twierdzi Leszek Zakrzewski. - Wiem, że niektórym mieszkańcom z ul. Waryńskiego zmiany się nie podobają. Nie rozumieją, że tu chodzi o wartości - dodaje.

Życiorysy dotychczasowych patronów ulic badają historycy z IPN. Np. opinia Instytutu w sprawie ul. Zubrzyckiego jest następująca: „W PRL wykreowano go na legendarnego dowódcę bohaterskich walk o wolność. Przemilczano, że w sensie ideowym i partyjnym był zdyscyplinowanym funkcjonariuszem stalinowskiej konspiracji”.

- Sądzę, że ulica Zubrzyckiego na 99, 9% będzie zmieniona. Słyszałem także, aby zmienić nazwę ulicy Zygmunta Marka – dodaje Bartłomiej Orzeł.

Ulica Radziecka znajdująca się na Wólkach, mimo jednoznacznie kojarzącej się nazwy, nie kwalifikuje się do zmiany. - Nazwa pochodzi od słowa „radzić”. Dawniej na miejskich radnych mówiło się „rajcy”, zatem ta ulica powinna nazywać się „Rajcowska”. Wszystko przez to, że zwykło mówić się „Związek Radziecki”, a nie Związek Sowiecki”. Stąd ul. Radziecka tak się negatywnie kojarzy - mówi Leszek Zakrzewski.

Co o zmianie nazw myślą mieszkańcy? - Mieszkam na ul. Grota Roweckiego, która dawniej była ulicą Bieruta. Wielu starszych mieszkańców mówi jednak „Bieruta”. Co wyniknie z tego, że zmienimy nazwę pozostałym ulicom? Dziś już mało kto pamięta, albo nie wie, kim był np. Zubrzycki. O tym, jakie będą koszty tych zmian, nikt już nie myśli. W tym mieście naprawdę są poważniejsze problemy - mówi jeden z mieszkańców Osiedla Przydworcowego.

Z całością raportu Ośrodka Studiów o Mieście można zapoznać się pod linkiem: https://issuu.com/bartomiejorzel/docs/dekomunizacja3

Fot. Print Screen Google Maps.