Sobota, 24 sierpnia
Jerzy, Bartłomiej, Bartosz, Emilia, Halina, Malina

Kultura jako składnik tradycji społeczności lokalnej na Sądecczyźnie

06.09.2016 12:29:51 0 949

Powiat Nowosądecki to obszar o bogatej ofercie kulturalnej. Wśród obiektów zabytkowych, ruchomych i nieruchomych, wyróżnić można „kulturę żywą” - folklor, tradycje, zwyczaje, zróżnicowanej etnicznie Sądecczyzny.

Dziedzictwo kulturowe to materialny i duchowy dorobek poprzednich pokoleń a także dorobek naszych czasów posiadający różny zakres znaczeniowy.

Sądecczyzna może się poszczycić bogatym dziedzictwem kulturowym, który tworzy m.in. zespoły regionalne, w tym dziecięce takie jak: „Małe Łącko”, „Piecuchy”, Małe Podegrodzie”, „Mali Mszalniczanie”, „Piątkowioki”, „Mały Skalnik”, a także zespoły skupiające osoby dorosłe. Są to m.in.: Regionalny Zespól Pieśni i Tańca „Podegrodzie”, Regionalny Zespół Pieśni i Tańca „Mszalniczanie', „Górale Łąccy”, „Jakubkowianie”, „Dolina Popradu” oraz szkółki ginących zawodów: wśród których znajdują się szkółki muzykowania ludowego, rysunku na szkle, szkółki rzeźby, szkółki, szkółka bibułkarstwa, szkółka haftu, malarstwa, ceramiki, czy też ikonopisarska.

Obok tych form „żywej” kultury naszą chlubą jest także kuchnia regionalna. Dużym powodzeniem cieszy się żurek tęgoborski, także karpiele na trzy sposoby, kotlety z fasoli jasiek, zawijasy ze śliwom, śliwki sechlońske, łącka śliwowica i łącka kiełbasa.

Inne formy kultury świadczące o sądeczanach, to przede wszystkim Fonoteka Powiatu Nowosądeckiego, w zasobach której zgromadzono do tej pory ponad 140 płyt CD. Możemy pochwalić się również działalnością Galerią Sztuki i Rzemiosła, Muzeum Okręgowym w Nowym Sączu, w tym Galerią Marii Ritter, Nowosądecką Małą Galerią, Małopolskim Biurem Wystaw Artystycznych, Galerią Miejsko - Gminnego Ośrodka Kultury w Starym Sączu.

Warto odwiedzić także Sądecki Park Etnograficzny, Szkolne Muzeum Historyczne przy Zespole Szkól Rolniczych w Chełmcu, Muzeum Regionalne w Starym Sączu, Muzeum Lachów Sądeckich w Podegrodziu oraz domy kultury: Młodzieżowy Dom Kultury, Dom Kultury Kolejarza, Osiedlowy Dom Kultury w Nowym Sączu, Ośrodek Kultury w Chełmcu, Małopolskie Centrum Kultury „Sokół”.

Sądecczyzna słynie także z mnóstwa zabytków. Dawne budowle stanowiące istotną część naszego dziedzictwa determinują wizerunek Nowego Sącza oraz nadają mu specyficzny klimat.

Powstaje zatem pytanie czym właściwie jest sama kultura i co nam daje?

Kultura to środek służący przystosowaniu się człowieka do środowiska, zaspokajający ludzkie potrzeby. Jest to metoda rozwijająca ludzkie kompetencje, tworząca lokalne więzi i budująca podmiotową tożsamość.

Kultura to również składnik tradycji społeczności lokalnej. Kultura dotyczy dziedzictwa narodowego, które wypracowało wiele pokoleń. Są to przekazy ustne, opowiadania, legendy, baśnie a także ekspresja muzyczna czyli pieśni ludowe, muzyka instrumentalna, tańce, ceremonie, rytuały, rzeźby.

Tradycje zachowane w kulturze są integralną częścią tożsamości lokalnych społeczności oraz środkiem do przekazywania wiedzy.

Kultura kształtująca się na przestrzeni wieków ulegała przeobrażeniom. Zasadniczy wpływ na te zmiany miały systemy polityczne. Okres PRL-u był, zdaniem wielu środowisk, trudny dla Polaków. Twory kultury musiały być podporządkowane panującej. Przekazy radiowe i prasowe były cenzurowane. Mimo tych utrudnień życie kulturalne kwitło potajemnie. Transformacja ustrojowa w 1989 r. przyniosła wolność słowa i rozwoju kultury.

Współcześnie kultura ma różne oblicza. Przypomina wielkie targowisko, gdzie można kupić dzieła sztuki, idee, wartości, marki, style życia.

Dzięki łatwemu dostępowi do globalnych zasobów kultury, mamy możliwość korzystania z wielokulturowej a także bogatej oferty towarów i usług. Dzieje się to głównie dzięki Internetowi. Tradycyjne formy kultury uległy przeobrażeniom, zostały dostosowane do wymogów społeczeństwa konsumpcyjnego, gdzie wartości utylitarne zdominowały dobro duchowe i intelektualne. W wyniku przemian instytucje kultury uległy supermarketyzacji - kultura zmieniła się w centrum rozrywki.

We współczesnym świecie europeizacja, globalizacja i rozwój technologii informacyjnych sprawia, że kultura zmieniła swoje oblicze. Żyjemy w czasach, gdzie króluje tzw. popkultura, zwana też kulturą masową. Wirtualny świat sprawia, że ludzie żyją chwilowym wydarzeniem. Zanikają wartości takie jak: ojczyzna, patriotyzm, tradycja.

Propagowane są rzeczy modne, nowe. Eksponowane są wzory i wartości charakterystyczne dla młodego pokolenia, wśród których liczy się atrakcyjność, popularność, spontaniczność, zabawa. Można stwierdzić, że współczesna kultura dla wielu to zabawa. Kultura, tak jak towar bierze udział w grze rynkowej. Prowadzi to do zatracenia jej duchowego oblicza.

Uczestnik kultury coraz częściej jest dziś konsumentem ma ogromny wybór i możliwości dostępu do zasobów kultury. Może korzystać z nich bez wychodzenia z domu. Zdaniem publicystów, filozofów, w narodzie zanika duch. Brakuje przestrzeni, która była dotąd siłą jednoczącą naród oraz budującą kulturę. Życie biegnie coraz szybciej, praca i awans zawodowy stawiany jest na pierwszym miejscu. A co z kulturą? Dziś niektóre miejsca trudno zidentyfikować patrząc przez pryzmat zwyczajów i tradycji.

Z kulturą nieodłącznie związana jest działalność kulturalna, polegającą na tworzeniu, upowszechnianiu i ochronie kultury. Mecenat nad tą działalnością sprawuje państwo.

Jego zadaniem jest wspieranie i promocja twórczości, edukacja a także opieka nad zabytkami.

Działalność kulturalną prowadzą instytucje kultury a regulują ją przepisy prawne zawarte w ustawie z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej Dz. U. z 2001 r. Nr 13, poz. 123. Wspieranie inicjatyw kulturalnych spoczywa na jednostkach samorządu terytorialnego, które znajdują się najbliżej obywatela i znają jego potrzeby. Według ustawy formami organizacyjnymi działalności kulturalnej są teatry, opery, muzea, galerie sztuki, filharmonie, orkiestry, ogniska artystyczne.

Kultura w naszym społeczeństwie pełni wiele funkcji. Była i jest środkiem służącym przystosowaniu się człowieka do środowiska, elementem zaspokajającym ludzkie potrzeby. Już od zarania dziejów ludzie uczą się kultury i przekazują ją potomnym. Kultura powstała z zabawy, która ma normy, reguły, wzorce i jest realizowana w granicach zwyczaju. Każdy z nas żyje w jakiejś kulturze, która jest charakterystyczna dla danego obszaru i uczestniczy w niej z racji zamieszkania, dotyczy każdego i jest elementem wychowania. Dzięki instytucjom kultury bierzemy udział w jej upowszechnianiu, co sprzyja tworzeniu nowych rodzajów więzi społecznych, zaspokajaniu potrzeb kulturalnych i rozwojowi społeczeństwa.

***

Źródła:

· Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej Dz. U. z 2001 r. Nr 13, poz. 123

· J. Rifkin, Wiek dostępu. Nowa kultura hiperkapitalizmu, w której płaci się za każdą chwilę życia, Wrocław 2003

· B. Jedlewska, B. Skrzypczak, Dom kultury w XXI wieku– wizje, niepokoje, rozwiązania, Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych, Olsztyn 2009

· T. Szlendak, Supermarketyzacja. Religia i obyczaje seksualne młodzieży w kulturze konsumpcyjnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2008

Fotografie:

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nowy_Sacz_Ruiny_Zamku_ffolas_01.

http://twojsacz.pl/35-lecie-zespolu-regionalnego-sadeczoki/

udostępnij
Komentarze (0)
Masz do nas sprawę? Skontaktuj sie z nami mailowo kontakt@limanowa.in